أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
86
قانون ( فارسى )
كممايه باز در معده مىترشد ، بيخ كرفس و امثال كرفس را در آبجو بپزد و آنگاه بخورد . اگر باز با همهء اين كارها در معده مىترشيد ، بايد چيزى از قبيل فلفل را با آبجو مخلوط كند و بخورد . بويژه اگر مادهء خلط بيمارى بسيار كممايه و كمحرارت نباشد ، مخلوط كردن فلفل و امثال فلفل با آبجو علاجى مفيد است . اگر كسى بيمار است و از آبجو خوردن بسيار باد مىكند و گرمى و حرارت مزاج دارد ، كمى سركهء شراب را با آبجو قاطى كند و بخورد . اگر تجويز كردى كه بيمار به قصد پاره كردن خلط سبب بيمارى و آماده كردن مواد ناباب ريختنى براى بيرون دادنشان ناشتا اسكنجبين بخورد ، بايد بعد از دو ساعت زمان اول چيزى كه مىخورد آبجو كممايه - كه ذكرش رفت - باشد تا هرآنچه كه از اثر اسكنجبين پاره شده است شسته شود و زدوده گردد و با عرق جسم و ادرار بيمار بيرون آيد . اگر اسكنجبين را ناشتا به بيمار ندادى مانعى ندارد كه آن را شب به او بدهى . در هر حال وقتى كه غذا از معده بيرون آمده است اسكنجبين بخورد . اگر نياز به رطوبت بخشيدن ، بيشتر از آن بود كه آبجو مىبخشد ، قبل از خوردن آبجو گلاب قند بخورند . اگر ديدى كه مزاج خشكى بر بدن چيره شده است . و زبان بيمار خشك است ، خوب آن است كه دو ساعت قبل از تناول اسكنجبين و آبجو ، مقدارى آب تمر هندى تناول كنند كه شكم را نرم سازد و آنگاه اسكنجبين و آبجو علاجى را بخورد . فصل دهم علاج تبهاى عفونى علاج تبهاى شديد را اولا در بحثهاى گذشته در زمينهء نرمى بخشيدن شكم بيمار ، به ادرار آوردن ، عرق كردن ، رسانيدن مادهء بيمارىزا ، و در خاتمه و بعد از رسيدن ماده پاكسازى وسيلهء دارو شرحهايى دادهايم . و دربارهء نوع غذاى بيماران تب شديد نيز بياناتى داشتيم ، كه بايد همه را در اينجا به ياد داشته باشى و از آنها استفاده كنى ! چيزهاى تازهاى را ما در اينجا شرح مىدهيم كه قابل توجهاند : اگر حرارت بيمار بسيار شديد است و مىخواهى آن را خاموش كنى و فرونشانى ، چندين علاج دارد . سرد كردن هواى جاى بيمار ، تغذيهء بيمار از غذاهاى سرد و سردىبخش ، داروهاى پاشيدنى بر بدن بيمار ، داروهاى گذاشتنى سردىبخش بر بدن بيمار و داروهاى تناولى از قبيل : لعاب اسفرزه ، لعاب به دانه ، افشرهء خرفه و رب شيرين بيان را بيمار در دهن نگهدارد تا تشنگى تسكين يابد . نمناك بودن گلوى بيمار تب شديد و خشك نشدنش ، در علاج حالت تب بسيار بسيار اهميت